Λισσοτρίτωνας

Lissotriton vulgaris (Linnaeus, 1758)

Άλλες Ονομασίες

Κοινός Τρίτωνας

Συνώνυμα

Triturus vulgaris schmidtleri

Tαξινόμηση

Ομοταξία: Αμφίβια > Τάξη: Ουρόδηλα > Οικογένεια: Salamandridae > Γένος: Lissotriton

Πρόσφατες ταξινομικές αλλαγές: Σχετικά πρόσφατες μελέτες είχαν αναγάγει, μεταξύ άλλων, το υποείδος Lissotriton vulgaris schmidtleri, που απαντά και στην Ανατολική Μακεδονία, Θράκη και Σαμοθράκη, σε ξεχωριστό είδος (Lissotriton schmidtleri). Η τελευταία όμως φυλογενωμική μελέτη (Mars et al. 2025) προτείνει τη διατήρηση του κλάδου αυτού στο επίπεδο υποείδους, παρά τη μεγάλη γενετική διαφοροποίηση, μέχρις ότου ελεγχθούν γενετικά οι ζώνες επαφές και υβριδισμού με τους υπόλοιπους κλάδους του συμπλέγματος L. vulgaris sensu lato.

Υποείδη στην Ελλάδα: Lissotriton vulgaris schmidtleri (Raxworthy, 1988).

 

Εξάπλωση στην Ελλάδα

Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (ανατολικά της Δράμας), Σαμοθράκη.

 

Περιγραφή

Μέγιστο μήκος 10cm. Ο φυλετικός διμορφισμός είναι έντονος. Τα αρσενικά είναι ελαφρώς μεγαλύτερα από τα θηλυκά, με μεγαλύτερες κηλίδες και έντονα χρώματα. Κατά την περίοδο αναπαραγωγής (υδάτινη φάση) αναπτύσσουν νηκτικές μεμβράνες στα πίσω πόδια και οδοντωτό λοφίο. Στη χερσαία φάση (εκτός αναπαραγωγικής περιόδου) το λοφίο και οι νηκτικές μεμβράνες χάνονται. Τα θηλυκά είναι χρώματος καφέ, λαδί ή γκρίζο και δεν φέρουν λοφίο ή νηκτικές μεμβράνες. Η κοιλιά είναι πορτοκαλί κεντρικά και υπόλευκη πλευρικά με έντονες κηλίδες στην κοιλιά και τον λαιμό.

Φωτογραφίες είδους

(Σημαντικό: Ο χρωματισμός μπορεί να ποικίλει αρκετά μεταξύ των ατόμων του είδους, ή να διαφέρει μεταξύ των ανήλικων και των ενήλικων ζώων. Κάντε κλικ στις εικόνες για περισσότερες πληροφορίες).

Βιότοπος / Ενδιαίτημα

Συναντάται από το ύψος της θάλασσας έως και 1100 μέτρα υψόμετρο, σε ποικιλία ενδιαιτημάτων, όπως δάση, λιβάδια, μακκί, ακόμα και σε καλλιεργημένες εκτάσεις, πάντα παρουσία στάσιμων ή ελαφρώς ρεόντων νερών, ακόμα και ελαφρώς υφάλμυρων εκβολών, που χρησιμοποιούνται ως θέσεις αναπαραγωγής, ωοαπόθεσης και ανάπτυξης των προνυμφών.

 

Βιολογία / Συμπεριφορά

Εκτός αναπαραγωγικής περιόδου δραστηριοποιείται εκτός νερού (χερσαία φάση) κυρίως τις νύχτες με υψηλή υγρασία ή βροχή. Την ημέρα κρύβεται κάτω από πέτρες και κορμούς. Η αναπαραγωγή μπορεί να ξεκινήσει από τις αρχές του χειμώνα σε περιοχές με σχετικά χαμηλό υψόμετρο. Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής οι τρίτωνες μπαίνουν στο νερό και τα αρσενικά προσπαθούν να πείσουν τα θηλυκά σε αναπαραγωγή προωθώντας με την ουρά τους φερομόνες που εκκρίνονται από την κλάκη. Τα θηλυκά προσλαμβάνουν ένα σπερματοφόρο σάκο που τα αρσενικά αφήνουν στον πυθμένα και με τα σπερματοζωάρια του σάκου γονιμοποιούν τα αυγά τους εσωτερικά. Τα θηλυκά γεννούν έως και 300 αυγά τα οποία τυλίγουν με φύλλα υδρόβιων φυτών. Οι προνύμφες ζουν μέσα στο νερό για διάστημα έως και τρεις μήνες, αναπνέοντας με εξωτερικά βράγχια, όμως σε μεγάλα υψόμετρα λόγω χαμηλών θερμοκρασιών η μεταμόρφωση μπορεί να ολοκληρωθεί τον επόμενο χρόνο. Η ενηλικίωση έρχεται στο 2o ή 3o έτος, ενώ μπορεί να ζήσει έως και 14 χρόνια. Σε συνθήκες πολύ υψηλών ή πολύ χαμηλών θερμοκρασιών, ο Λισσοτρίτωνας πέφτει σε λήθαργο χαμηλώνοντας τους μεταβολικούς ρυθμούς στο ελάχιστο. Ο λήθαργος μπορεί να λάβει μέρος είτε εκτός νερού, κάτω από αντικείμενα, ή και εντός νερού, στον πυθμένα της υδατοσυλλογής.

 

Διατροφή

Τρέφεται με όλων των ειδών τα ασπόνδυλα (μικρά γαστερόποδα, σκουλήκια, έντομα, κτλ.) σε μέγεθος που μπορεί να καταπιεί, σπανιότερα και με προνύμφες αμφιβίων, ακόμα και τις δικές του.

 

Δηλητήριο / Τοξίνες

Αν απειληθεί εκκρίνει πολύ μικρές ποσότητες νευροτοξίνης (Τετροδοτοξίνη) προς αποτροπή των θηρευτών. Δεν αποτελεί κίνδυνο σε επαφή με το ανθρώπινο δέρμα, όμως μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό σε επαφή με τα μάτια ή με λύσεις του δέρματος και ενδεχομένως έντονα συμπτώματα δηλητηρίασης στον υποψήφιο θηρευτή που θα προσπαθήσει να τον καταπιεί.

 

Απειλές/Πιέσεις

Υποβάθμιση και καταστροφή των βιοτόπων του είδους, ρύπανση ή/και αποξήρανση των επιφανειακών υδάτων που χρησιμοποιούνται ως θέσεις αναπαραγωγής, κλιματική αλλαγή, δρόμοι και εισαγωγή ξενικών ειδών (κυρίως ψαριών) αλλά και ξενικών παθογόνων, είναι οι κύριες απειλές και πιέσεις του είδους.

 

Καθεστώς κινδύνου

Αξιολογείται ως είδος Χαμηλού Κινδύνου (LC) στην Κόκκινη λίστα της IUCN (2024) και στον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (2023).

 

Καθεστώς προστασίας

Ο Λισσοτρίτωνας προστατεύεται από:

α) το Προεδρικό Διάταγμα υπ’αρ.67 (ΦΕΚ 23/Α/30-1-81, Πίνακας Β’)

β) τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα III)

 

Βιβλιογραφικές αναφορές στο κείμενο

1. Mars, J., Koster, S., Babik, W., France, J., Kalaentzis, K., Kazilas, C., Martínez-Solano, I., de Visser, M.C., Wielstra, B. (2025). Phylogenomics yields new systematic and taxonomical insights for Lissotriton newts, a genus with a strong legacy of introgressive hybridization. Molecular Phylogenetics and Evolution 204: 108282.

2. IUCN SSC Amphibian Specialist Group. (2024). Lissotriton schmidtleri. The IUCN Red List of Threatened Species, 2023: e.T211757868A211757988. 

3. Toli, E.A. (2023). Lissotriton schmidtleri. The Greek Red List of Threatened Species. Available at redlist.necca.gov.gr.


Κάλεσμα αρσενικών:


Καθεστώς Κινδύνου:


Καθεστώς Προστασίας:

Συγγενικά είδη:

Μέγιστο ολικό μήκος έως 9 cm. Ο φυλετικός διμορφισμός είναι έντονος. Τα αρσενικά είναι ελαφρώς μεγαλύτερα από τα θηλυκά, με μεγαλύτερες κηλίδες και έντονα χρώματα, ειδικά στην ουρά. Κατά την...

Σχετικά Άρθρα:

error: Content is protected !!