Άλλες Ονομασίες
Γουστέρα του Ταύρου
Συνώνυμα
Podarcis taurica
Tαξινόμηση Βαλκανόσαυρα, Podarcis tauricus
Ομοταξία: Ερπετά > Τάξη: Λεπιδωτά > Υπόταξη: Σαύρια > Οικογένεια: Lacertidae > Γένος: Podarcis
Πρόσφατες ταξινομικές αλλαγές: Σχετικά πρόσφατη φυλογενετική μελέτη έδειξε ότι τα δύο πρώην υποείδη (φερώνυμο και P. t. ionicus) συνιστούσαν ουσιαστικά διαφορετικά είδη και ως εκ τούτου ακολούθησε διαχωρισμός (Psonis et al. 2017).
Υποείδη στην Ελλάδα: Μονοτυπικό (χωρίς υποείδη).
Εξάπλωση στην Ελλάδα
Ηπειρωτική Ελλάδα ανατολικά της οροσειράς Πίνδου (Α., κεντρική και Δ. Μακεδονία, Θράκη, Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα – Δυτικά της Πίνδου αντικαθίσταται από την Podarcis ionicus), Θασοπούλα.
Περιγραφή
Μέγιστο μήκος σώματος έως 8 cm, με ουρά να φτάνει περίπου το διπλάσιο μήκος. Τα αρσενικά μεγαλύτερα από τα θηλυκά στο μέγιστό τους μέγεθος, με πιο λεπτό σώμα και μεγαλύτερο κεφάλι αναλογικά. Τυπικά, φέρει μια πράσινη φαρδιά λωρίδα κεντρικά της ράχης, που ξεκινά από τη βάση του κεφαλιού και στενεύει, αλλά και μετατρέπεται σε καφέ όσο πλησιάζει προς τη βάση της ουράς. Αυτή η λωρίδα πλαισιώνεται συνήθως από καφέ λωρίδες εκατέρωθεν με μεγάλα μαύρα στίγματα/κηλίδες. Η πράσινη λωρίδα είναι στενότερη και οι καφέ φαρδύτερες από τις αντίστοιχες της συγγενικής Βαλκανόσαυρας του Ιονίου. Δύο λευκές πλευροραχιαίες γραμμές διατρέχουν το σώμα και μία σε κάθε πλευρά (η οποία μπορεί να διακόπτεται). Οι πλευρές είναι συνήθως καφέ με μαύρα στίγματα. Ο λαιμός και οι χειλικές φολίδες μπορεί να είναι λευκού, κίτρινου ή πράσινου χρώματος. Η κοιλιά των αρσενικών μπορεί να είναι κίτρινη ή πορτοκαλί με γαλάζιες φολίδες στις άκρες, κατά μήκος των πλευρών. Τα πράσινα χρώματα αρχίζουν να φθίνουν μέσα στο καλοκαίρι ώσπου τελικά να μετατραπούν σε ανοιχτό καφέ, μπεζ ή γκρι, ήδη από τα τέλη καλοκαιριού και μέχρι την επόμενη άνοιξη. Τα ανήλικα άτομα στερούνται των πράσινων χρωμάτων.
Φωτογραφίες είδους
(Σημαντικό: Ο χρωματισμός μπορεί να ποικίλει αρκετά μεταξύ των ατόμων του είδους, ή να διαφέρει μεταξύ των ανήλικων και των ενήλικων ζώων. Κάντε κλικ στις εικόνες για περισσότερες πληροφορίες).
Βιότοπος / Ενδιαίτημα
Συνήθως σε ανοιχτές περιοχές με χαμηλή ποώδη βλάστηση, συχνά με πέτρες και θάμνους, όπως λιβάδια, καλλιέργειες και αμμοθινικές εκτάσεις. Από το ύψος της θάλασσας έως και σε μεγάλα υψόμετρα.
Βιολογία / Συμπεριφορά
Ημερόβια σαύρα, κυρίως εδαφόβια, συχνά όμως σκαρφαλώνει σε βράχους, θάμνους και ξερολιθιές για να λιαστεί. Δραστηριοποιείται σχεδόν όλο το χρόνο στις πιο χαμηλές και νότιες περιοχές. Αναπαράγεται την άνοιξη και τα θηλυκά γεννούν 2-10 αυγά, δύο φορές τον χρόνο. Ενηλικιώνεται μετά το 2ο έτος της ηλικίας της και μπορεί να φτάσει τα 7 χρόνια ζωής. Έχει τη δυνατότητα να κόβει την ουρά κατά βούληση, όταν συλληφθεί από θηρευτή (αυτοτομία). Σε αυτή την περίπτωση η κομμένη ουρά ξεκινά να κινείται σπασμωδικά, κάτι που μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του θηρευτή και να δώσει χρόνο στο ζώο να δραπετεύσει.
Διατροφή
Τρέφεται με όλων των ειδών τα ασπόνδυλα (μικρά γαστερόποδα, σκουλήκια, έντομα, αράχνες, κτλ.) σε μέγεθος που μπορεί να καταπιεί.
Δηλητήριο / Τοξίνες
Δεν διαθέτει, όπως άλλωστε και όλες οι σαύρες της Ευρώπης. Εντελώς ακίνδυνο ερπετό.
Απειλές / Πιέσεις
Η υποβάθμιση και η καταστροφή των ενδιαιτημάτων λόγω οικιστικής, τουριστικής, βιομηχανικής και αγρο-κτηνοτροφικής ανάπτυξης ή ρύπανσης, οι δρόμοι, οι πυρκαγιές, οι αδέσποτες γάτες και η εισαγωγή ξενικών θηρευτών (όπως κυνηγετικοί φασιανοί, μινκ, παγώνια, κτλ.), είναι οι κύριες απειλές και πιέσεις του είδους.
Καθεστώς κινδύνου
Αξιολογείται ως είδος Χαμηλού Κινδύνου (LC) στην Κόκκινη Λίστα της IUCN (2024) και στον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (2023).
Καθεστώς προστασίας
Προστατεύεται από:
α) την Κοινοτική Οδηγία 92/43/ΕΟΚ (Παράρτημα IV)
β) το Προεδρικό Διάταγμα υπ’αρ. 67 (ΦΕΚ 23/Α/30-1-81, Πίνακας Β’)
γ) τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα II)
Βιβλιογραφικές αναφορές στο κείμενο
1. Psonis, N., Antoniou, A., Kukushkin, O., Jablonski, D., Petrov, B., Crnobrnja-Isailović, J., Sotiropoulos, K., Gherghel, I., Lymberakis, P., Poulakakis, N. (2017). Hidden diversity in the Podarcis tauricus (Sauria, Lacertidae) species subgroup in the light of multilocus phylogeny and species delimitation. Mol. Phylogenet. Evol. 106: 6-17.
2. Bowles, P. (2024). Podarcis tauricus. The IUCN Red List of Threatened Species 2024: e.T204829909A137856195. Βαλκανόσαυρα, Podarcis tauricus
Κάλεσμα αρσενικών:
Καθεστώς Κινδύνου:
Καθεστώς Προστασίας:
Μύθος ή… πραγματικότητα; Οι μύθοι για τα ερπετά και τα αμφίβια στην Ελλάδα είναι τόσοι πολλοί, που θα μπορούσαν να γεμίσουν τις σελίδες ενός ολόκληρου
Πώς να ξεχωρίζεις τις οχιές από τα ακίνδυνα φίδια της Ελλάδας Στην Ελλάδα υπάρχουν συνολικά 23 είδη φιδιών και 6 είδη άποδων σαυρών που μοιάζουν
Μην αιχμαλωτίζεις χελώνες από τη φύση! Οι χελώνες είναι για τους περισσότερους τα πιο συμπαθητικά ερπετά. Αυτή η φιλική τους όψη όμως, σε συνδυασμό με
Ποια τα δηλητηριώδη ερπετά στην Ελλάδα; Στην Ελλάδα μπορεί κανείς να συναντήσει περισσότερα από 70 είδη ερπετών! Από αυτά, μόνο 7 είναι δηλητηριώδη και είναι
Οικολόγοι που αμολάνε… φίδια! Δεν υπάρχει ούτε ένας κάτοικος της χώρας μας σήμερα που να μην έχει ακούσει, έστω και μία φορά χαρακτηριστικά, ότι «οι
Πώς να κρατήσω τα φίδια μακριά από το σπίτι; Παρ’ όλο που τα περισσότερα φίδια στη χώρα μας είναι ακίνδυνα, οι περισσότεροι άνθρωποι λόγω άγνοιας
by Sofia Tazoglou
